| De gaper hing
gewoonlijk aan de muur boven de ingang van de apotheek, doch echter stond
oorspronkelijk te midden van kruidentonnetje of suikerbroden of in het
raamkozijn.Over de oorsprong van de
gaper is weinig bekend. Het is een typisch Nederlands uithangbord.
Eertijds gebruikt door apotheker, drogist en kruidenier. Thans is het
alleen nog maar het handelsmerk van de drogist. Doordat de meeste gapers
van hout werden gemaakt hebben slechts weinigen de tand des tijds
overleefd. De oudst bekende gaper is die van de collectie Van Os te
Haarlem. Deze is omstreeks 1750 gemaakt. Het is een typisch Nederlands uithangteken voor apotheker en
drogist , vooral in Amsterdam, dat nergens anders ter wereld
voorkomt.Amsterdam werd in 1585 na de val van Antwerpen het centrum van de
wereldhandel in kruiden, specerijen en geneesmiddelen, en van hieruit
moest men contact houden met Venetië, de stapelplaats van Oosterse
geneesmiddelen. De gaper was dan ook oorspronkelijk een oosterling met een
pijp zwavel of kaneel in de mond als afweermiddel tegen de pest, of hij
had een paar pillen op de tong. Over de oorsprong van de gaper bestaan
verder diverse theorieën. Zo zou hij de uitbeelding kunnen zijn van de patiënt
tegen wie de dokter zegt "doe de mond maar is even open en steek je
tong maar eens uit". Een ander verklaring van het vaak vertrokken
gezicht is dat het te maken heeft met het slikken van het bittere
medicijn. Maar opvallen deed hij zeker doordat hij soms met een aap werd
uitgebeeld, of soms een narrenkap dragend en meestal in diverse kleuren
geschilderd . Als reclamebord dat op moest vallen voldeed het daarom zeer
zeker ook en misschien was dat wel de bedoeling. |
